ابو القاسم سلطانى
25
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
جنطيانا ( ژانسيان ) تركيب نمايند و الا باعث ورم امعاء مىشود . پادزهر آن ترياك و صمغ عربى است و چون كندى بعضى بهم رسد جوهر نوشادر و عرق استعمال نمايند . در امراض دماغيه شيره قثاء الحمار از بهترين مصرفات است و از بروز سكته جلوگيرى مىكند ( اضافات از سلطان الحكماء : 17 * ) . در پزشكى نامه تركيباتى از آن مانند حب دافع رطوبات ، حب دراستيك ترياكدار ، گرد الاترين ، تنتور ، حب الاترين مركب آمده است ( 18 * ) . قسمت قابل مصرف : ريشه ، برگ ، الاتريوم تركيبات شيميائى : گياه محتوى آلفا و بتا الاترين Elaterin ، كوكوربيتاسينهاى I , E , D , B Cucurbitacin ، اكبالين Ecballin ، پروفتين Prophetin ، اكباليك اسيد Ecbalic acid مىباشد . مقدار كوكوربيتاسين در ميوه تازه از اندامهاى ديگر بيشتر است . خواص و موارد مصرف : كوكوربيتاسين B مسهل بسيار قوى و كوكوربيتاسين E خاصيت ضد سرطانى دارد . از الاتريوم به عنوان مسهل قوى ، قىآور و در موارد آسيستولى بالا بودن فشار خون شريانى ، التهاب مزمن كليه ( برايت ) ، خيز عمومى انساج ، بالا بودن اوره خون ، تشمع كبدى ، سرگيجه ، چاقى ، گال و دردهاى عصبى استفاده به عمل مىآيد . تمام قسمتهاى گياه خاصيت مسهلى و مدر دارند . مقادير خوراك : الاتريوم 005 / 0 گرم ، عصاره هيدرو الكليك 005 / 0 تا 02 / 0 گرم ( * ) - اضافات داخل [ ] از مخزن الادويه ( 1 * ) - صيدنه عپ ص 301 ( 2 * ) - شرح اسماء العقار م - 292 ( 3 * ) - شليمر 171 ( 4 * ) - استسقاى لحمى ، استسقاى عام ، خيز عمومى انساج Anasarca , Aqua inter cutem در اين نوع استسقاء تمام بدن دچار آماس مىشود ( 5 * ) - تت دياسقوريدوس م - 4 ص 356 ش 108